Gölge Pano ile 5S Uyumlu Depolama: Sağlık Sektöründe Pratik Çözümler

Gölge Pano ile 5S Uyumlu Depolama: Sağlık Sektöründe Pratik Çözümler

Yazan: TOLGA AKAGÜN
Yayın: EulePage / Haziran 2025

Modern sağlık hizmetleri, yalnızca tıbbi bilgi ve teknolojiyle değil, aynı zamanda sistematik düzenle de yakından ilgilidir. Acil müdahale anlarında saniyelerin hayati önem taşıdığı bir dünyada, her ekipmanın yerli yerinde olması gerekir. İşte tam bu noktada 5S metodolojisi ve onun önemli bir uygulaması olan gölge pano sistemi, sağlık kurumları için vazgeçilmez bir araç olarak karşımıza çıkıyor.

5S ve Sağlıkta Fonksiyonel Dönüşüm

5S sistemi, Japon iş kültüründen doğmuş, ancak küresel düzeyde kabul görmüş bir yalın yönetim aracıdır. Beş temel prensip üzerinden ilerler:

Seiri (Sınıflandır): Gerekenle gerekmeyeni ayır.
Seiton (Düzenle): Gerekeni doğru yere yerleştir.
Seiso (Temizle): Temizlik ve denetimi entegre et.
Seiketsu (Standartlaştır): Herkese aynı uygulamayı öğret.
Shitsuke (Disiplin): Kurallara uymayı alışkanlık haline getir.

Bu felsefenin sağlık sektörüne uygulanması, tıbbi araç ve gereçlerin karmaşasından doğan zaman kayıplarını önlemeye ve iş güvenliğini artırmaya yardımcı olur. Örneğin, hemşirelerin sıkça karşılaştığı “damar yolu açma seti nerede?” sorusu, iyi bir 5S uygulamasıyla tamamen ortadan kalkabilir. Bu da hem zaman kazandırır hem de stres faktörünü azaltır.

Gölge Pano: Görsel Yönetimin Zirvesi , Gölge panolar, her bir ekipmanın şeklinin birebir çizildiği, ekipmanın kendi konturuna oturtularak yerleştirildiği görsel araçlardır. Sadece eksiklikleri görünür kılmakla kalmaz, aynı zamanda kullanım sonrası geri koymayı da içselleştirir.

Burada bir düşünceye daha değinmek gerekir: Sağlık profesyonelleri genellikle yüksek tempoda çalışırlar ve manuel kontrollerle zaman harcamaları gerçekçi değildir. Gölge panolar bu yükü üstlerinden alarak, pasif ama sürekli bir denetim sağlar. Dahası, bu panolar departmandan bağımsız çalışmayı destekler. Bir hemşirenin, başka bir servise geçici görevlendirildiğinde bile, neyin nerede olduğunu görsel olarak anlaması mümkündür. Bu, kurumlar arası iş gücü esnekliğini de artırır.

Gerçek Hayattan Bir Uygulama

İstanbul’daki bir üniversite hastanesinde yapılan gölge pano uygulaması sayesinde acil servislerde malzeme erişim süresi ortalama 45 saniyeden 12 saniyeye düşürülmüştür. Aynı uygulama sonrası malzeme kayıpları %23 oranında azalmış, personel memnuniyet anketlerinde “ekipman erişilebilirliği” başlığı %70 oranında daha olumlu puanlanmıştır. Bu gibi uygulamalar, yalnızca süreç verimliliğini değil, çalışan motivasyonunu da olumlu etkiler. Çünkü sağlık çalışanları kendilerini sistemin bir parçası gibi hissetmeye başlar. Bu da aidiyet duygusunu güçlendirir.

Direnç Noktaları: Her İyi Uygulamanın Bir Öğrenme Süreci Vardır
Yeni bir sistemin uygulanmasında her zaman başlangıçta direnç olur. Özellikle gölge pano gibi görselliği ön planda tutan araçlar, kimi zaman “fazla kurumsal” ya da “bürokratik” algısıyla karşılanabilir. Ancak bu noktada eğitimin ve liderliğin önemi devreye girer. Bir yöneticinin “herkes malzemeyi koyduğu yere geri koysun” talimatı ile, malzeme konturunun gösterildiği bir gölge pano önündeki gerçek davranış arasında fark vardır. İlki bir temenni, ikincisi ise davranışı yönlendiren somut bir araçtır. Bu farkı anlamak, sistemi benimsemeyi kolaylaştırır.
Görsel Disiplinin Ötesi: Kültürel Dönüşüm, Gölge panoların en büyük katkısı belki de görünmeyen değişimi başlatmalarıdır. Fiziksel olarak bir pano yerleştirilse de, aslında zihinsel olarak bir düzen, bir sadelik kültürü yerleşir. Zamanla çalışanlar kendi alanlarında da bu düzene yönelir. Kalemlerini, defterlerini, bilgisayar kablolarını bile belli bir düzende tutma refleksi geliştirirler. Bu bağlamda, gölge panolar sadece operasyonel değil, kültürel bir dönüşümün de habercisidir. Bu etki, tıpkı bir taşın suya düşmesi gibi, merkezden çevreye yayılan bir etki yaratır. Kliniklerden depo alanlarına, sterilizasyon odalarından ilaç hazırlama istasyonlarına kadar her yere yansır.

Sonuç

Düzen Görsel Olursa, Disiplin Davranışa Dönüşür Sağlık sektöründe hata payının sıfıra yakın olması gerektiğini biliyoruz. Bu da ancak sistematik, sürdürülebilir ve görsel çözümlerle mümkün olabilir. Gölge pano sistemi bu açıdan güçlü bir araçtır. 5S prensipleriyle harmanlandığında ise ortaya çıkan sinerji, sadece daha düzenli değil; daha güvenli, daha verimli ve daha insani bir çalışma ortamı sağlar. Gelecek vizyonu olan her sağlık kurumu, gölge panoları yalnızca birer pano olarak değil, kurum kültürünün bir simgesi olarak değerlendirmelidir.