Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Mezunlarının Karşılaştığı 5 Büyük Sorun

Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Mezunlarının Karşılaştığı 5 Büyük Sorun

Yazan: TOLGA AKAGÜN

Her yıl binlerce öğrenci, umutla Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik (TDS) programlarından mezun oluyor. Hayalleri; sağlık kurumlarında kendilerine uygun, istikrarlı ve saygın bir pozisyonda çalışmak. Ancak mezuniyet sonrasında onları bekleyen tablo ne yazık ki çoğu zaman düşündüklerinden çok daha karmaşık. Kimi zaman iş ilanı yetersizliği, kimi zaman ise sistemsel eşitsizlikler nedeniyle yüzlerce genç sağlıkçının emeği heba oluyor. İşte bu yazıda, TDS mezunlarının karşılaştığı en temel beş sorunu ele alıyor ve bu sorunların ardında yatan dinamikleri, kimi zaman kendi gözlemlerimle, kimi zaman da verilerle sizlerle paylaşıyorum.

1. İstihdam Alanlarının Sınırlılığı ve Plansız Mezun Sayısı

İlk sorun en temel olanı: Mezun çok, kontenjan az. Sağlık Bakanlığı’nın zaman zaman açtığı personel alım ilanlarında Tıbbi Sekreter kadrosu ya yok denecek kadar az ya da genel sağlık personeli kontenjanına oranla oldukça yetersiz. Bu durum, binlerce mezunun KPSS’ye hazırlanıp iyi puanlar almasına rağmen açıkta kalmasına neden oluyor. Türkiye’de sağlık sektörüne dair insan kaynağı planlamasında hâlâ mezun sayısıyla kadro arasında orantı kurulabilmiş değil. Oysa OECD ülkelerine baktığımızda, örneğin Almanya ve Hollanda’da, sağlık sekreterliği görev tanımı çok daha net çizilmiş ve her klinik birimde birden fazla sekreter istihdam edilmesi standart hale getirilmiş durumda.

2. Görev Tanımının Belirsizliği ve Yetki Karmaşası

İkinci büyük sorun, TDS mezunlarının görev tanımının hastane yönetimleri ve diğer sağlık çalışanları tarafından net biçimde bilinmemesi. Birçok kurumda Tıbbi Sekreter, hemşire yardımcısı gibi çalıştırılıyor; bazen danışma personeli yerine geçiyor, bazen arşivde belgelerle boğuşuyor. Bu durum sadece meslek onurunu zedelemekle kalmıyor, aynı zamanda mezunun eğitim aldığı alanda uzmanlaşmasının da önüne geçiyor. Eğitimini tıbbi terminoloji, hasta kayıt sistemleri, arşiv düzenlemeleri gibi konularda almış bir bireyin görev dışı işlerde çalıştırılması, sadece bireysel bir sorun değil; aynı zamanda sistemsel bir israf örneğidir.

3. Sürekli Gönüllülük ve Ücretsiz Staj Talebi

Birçok TDS mezunu, işe alım sürecinde tecrübe istenmesi nedeniyle gönüllü çalışmak zorunda kalıyor. “İşsiz kalmaktansa deneyim kazanayım” diyerek hastane hastane dolaşan mezunlar, kimi zaman aylarca sigortasız ve ücretsiz çalışıyor. Bu durum hem emeğin sömürülmesine yol açıyor hem de eşit işe eşit ücret ilkesini baltalıyor. Dünya genelinde, örneğin Kanada’da, sağlık alanında gönüllü stajlar belirli bir süreyle ve mutlaka resmi sözleşmelerle sınırlandırılmıştır. Türkiye’de ise bu konuda net bir denetim mekanizması hâlâ yok.

4. Özel Sektörün Kayıtsızlığı ve Düşük Ücret Politikaları

Özel hastaneler, TDS mezunlarını genellikle “idari personel” adı altında asgari ücretle çalıştırıyor. İş yükü fazla, mesai uzun, sosyal haklar ise kısıtlı. Üstelik kamu hastanelerine göre daha az sayıda Tıbbi Sekreter istihdam ediliyor. Bu da özel sektörde çalışan TDS mezunlarının uzun vadede mesleklerini sürdürme isteğini azaltıyor. Bu noktada, Avrupa’da özel hastanelerin kamu standartlarına uyum sağlama zorunluluğu olması dikkat çekici bir karşılaştırmadır.

5. KPSS’ye Bağımlı Kariyer ve Alternatif Yol Azlığı

TDS mezunlarının büyük çoğunluğu, kariyer planını KPSS’ye endekslemek zorunda kalıyor. Oysa ki kamu dışındaki alanlarda da bu meslek icra edilebilmeli. Örneğin tıbbi arşivleme, e-sağlık projeleri, medikal yazılım firmaları, sigorta şirketlerinin sağlık departmanları gibi alanlar ne yazık ki mezunlara yeterince tanıtılmıyor. Böyle olunca, meslek dar bir çerçevede kalıyor ve birçok yetenekli mezun, potansiyelini farklı alanlarda kullanamadan işsiz kalıyor.

Sonuç olarak, Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik mezunları sadece diplomayla değil, kararlılıkla, sabırla ve sistemin açıklarını zorlayarak ayakta durmaya çalışıyor. Ancak unutmamak gerekiyor: Bir ülkenin sağlık sisteminin başarısı, sadece doktorları ya da hemşireleriyle değil, bilgi akışını yöneten sağlık sekreterleriyle de ölçülür. Bu mesleğin hak ettiği itibara ulaşması için üniversitelerden başlayarak, bakanlığa ve hastane yönetimlerine kadar herkesin sorumluluğu var.

Kaynakça

Sağlık Bakanlığı Personel Alım Duyuruları (2022–2024)
OECD Health Statistics 2023
Kanada Sağlık Bakanlığı Staj Standartları Raporu, 2021
Almanya Sağlık Sekreterliği Yönetmelikleri, 2020
Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği (OHSAD) Raporu, 2023