Sürekli İyileştirmede Denge Sanatı: Tepeler Alçalmalı, Vadiler Yükselmeli

Sürekli İyileştirmede Denge Sanatı: Tepeler Alçalmalı, Vadiler Yükselmeli

Yazan: TOLGA AKAGÜN
Yayın: EulePage / Haziran 2025

Kaizen felsefesini benimsediğimizde, sürekli gelişimin sadece yüksek performans anlarından ibaret olmadığını, aynı zamanda dalgalanmaların dengelenmesi gerektiğini öğreniriz. “Tepeler alçalmalı, vadiler yükselmeli” ifadesi tam da bu dengeyi anlatır. Sürekli iyileştirme yolculuğunda amacımız, sadece zirvelere ulaşmak değil, aynı zamanda düşüşleri minimize etmek ve süreçlerin her zaman tutarlı, stabil bir performans sergilemesini sağlamaktır.

İş dünyasında, bireysel performansta ya da üretim süreçlerinde yaşanan iniş çıkışlar, zamanla sürdürülebilirliği zedeleyebilir. Bu nedenle, yüksek performanslı “tepelerin” aşırıya kaçması, kontrol dışına çıkması önlenirken, zayıf olan “vadiler”in yükseltilmesi gerekir. Böylece süreçler arasında denge sağlanır, istikrarlı bir gelişim ortaya çıkar.

Dalgalanmayı Yönetmek: Sürekli İyileştirmenin Kalbi

Diyelim ki bir üretim hattınız var ve bazı günler olağanüstü yüksek kalite çıktıları elde ediyorsunuz. Bu yüksek “tepe” performans, elbette sevindiricidir ancak bunun sürekliliği sağlanamıyorsa, sistemde ciddi riskler olabilir. Öte yandan, bazı günler kalitenin düşmesi ya da üretimde aksamalar yaşanması “vadi” durumudur. Eğer bu düşük performanslar iyileştirilmezse, toplam kalite ve verimlilik ciddi şekilde zarar görür.

Buradaki temel prensip, hem yüksek performans anlarını sürdürülebilir hale getirmek hem de düşük performans anlarını yukarı çekerek azaltmaktır. Bu yaklaşım, dalgalanmayı en aza indirir ve sistemin genel performans ortalamasını yükseltir.

Tepelerin Alçalması: İstikrarlı Başarının Anahtarı

Tepelerin alçalması, yüksek performans anlarının daha kontrollü ve istikrarlı hale getirilmesi demektir. Bu, anlık başarıların süreklilik kazandırılması için süreçlerin standartlaştırılması, gereksiz risklerin azaltılması ve aşırıya kaçan dalgalanmaların yumuşatılması anlamına gelir.

Örneğin, bir satış ekibiniz bazen aşırı yüksek satış rakamlarına ulaşabilir ancak bu performans dalgalı ve tutarsızsa, bu “tepe” zamanla ekibin motivasyonunu ve şirketin kaynak kullanımını olumsuz etkileyebilir. Tepelerin alçalması, bu yüksek performansın sürdürülebilir olması için süreçlerin iyileştirilmesi ve dengelenmesini sağlar.

Vadilerin Yükselmesi: Gelişimin Kökü

Öte yandan, vadilerin yükselmesi düşük performans anlarının iyileştirilmesi anlamına gelir. Bu, zayıf olan noktaların güçlendirilmesi ve performansın alt sınırının yukarı çekilmesidir. Vadilerin yüksek olması, sistemin tüm parçalarının daha güçlü, dayanıklı ve istikrarlı hale geldiğinin göstergesidir.

Bir üretim hattında, hata oranlarının azaltılması, beklenmeyen duruşların önlenmesi veya çalışanların yetkinliklerinin artırılması vadilerin yükselmesine örnek olabilir. Böylece genel kalite seviyesi yükselir ve süreçler daha sağlam bir temele oturur.

Sürekli İyileştirmenin Dengesi: Kaizen’de Mutlak Başarı

Kaizen’in özü, küçük ve sürekli iyileştirmelerle süreci dengede tutmaktır. Bu denge, hem zirvede yüksek kalmayı hem de dipteki düşüşleri engellemeyi kapsar. Sadece yüksek başarı anlarına odaklanmak, vadi noktalarını görmezden gelmek, sürdürülebilir gelişimi engeller. Tam tersine, vadiler üzerinde çalışmak ve onları yükseltmek, genel performansın sürekliliğini sağlar.

Bu denge sanatı, iş dünyasında olduğu kadar bireysel gelişimde de geçerlidir. Kişisel hedeflerde zaman zaman zirveye ulaşsak da, inişleri minimize etmek ve düşük motivasyon dönemlerini yukarı taşımak uzun vadeli başarı için şarttır.

Alıntılar ve Kaynaklar

Masaaki Imai, Kaizen: The Key to Japan’s Competitive Success, 1986.

Imai’nin kaizen tanımı, sürekli küçük iyileştirmelerin büyük sonuçlar doğurabileceğini ortaya koyar. Bu bağlamda, “tepeler alçalmalı, vadiler yükselmeli” yaklaşımı, dalgalanmayı azaltarak sürdürülebilir başarıya ulaşmak için kritik bir bakış açısıdır. Imai’nin görüşleri, süreçlerdeki denge ve istikrarın önemini anlamamıza yardımcı olur.

W. Edwards Deming, Out of the Crisis, 1982.

Deming, kalite ve süreç kontrolünde dalgalanmanın azaltılmasının önemine vurgu yapar. “Tepeler alçalmalı, vadiler yükselmeli” yaklaşımı onun “istatistiksel süreç kontrolü” felsefesiyle doğrudan örtüşür. Çünkü sistemdeki değişkenliği azaltmak, kaliteyi artırmak ve süreçleri iyileştirmek için gereklidir.